• info@cka.org.tr
  • +90 (322) 363 00 40
15 January 2023

Adana'nın Ekonomik Tarihçesi

ADANA NIN EKONOMİ TARİHÇESİ

Eski Çağlardan Bu Yana Bütün Dönemlerde Önemli Bir Çekim Merkezi ve Bir Ticaret Başkenti

Adana’nın Ekonomik Tarihçesi
Antik çağdan bugüne ticaretin ve üretimin buluşma noktası

Kadim bir ticaret kavşağı
Adana, Anadolu’yu Toros geçitleri üzerinden Akdeniz’e, Suriye’ye ve Mezopotamya’ya bağlayan yolların kavşağında kurulmuştur. Bu konum sayesinde antik çağlardan beri önemli bir ticaret ve çekim merkezi olmuştur. Roma döneminden bu yana ayakta duran ve hâlâ kullanılan Taşköprü, kentin köklü ulaşım ve ticaret geçmişinin en güçlü simgesidir.

Pamukla gelen sanayileşme (1860–1920)
19. yüzyılın ikinci yarısında Amerikan İç Savaşı dünya pamuk arzını daralttı ve Çukurova pamuğuna talep hızla arttı. 1864'te Adana’nın ilk çırçır fabrikası kuruldu. 1880'lerde buharlı nadas ve harman-hasat makineleri tarımda kullanılmaya başlandı. 1894'te Adana Ticaret ve Sanayi Odası kuruldu, yüzyılın başında da iplik ve dokuma fabrikaları açıldı. Böylece Adana, İstanbul’la birlikte sanayileşmenin öncü kentlerinden biri oldu.

Cumhuriyet’in ilk yıllarında Adana
Cumhuriyet’in ilk uluslararası tarım fuarı olarak anılan Adana Beynelmilel Ziraat Sergisi, 10 Mayıs 1924'te Adana’da açıldı. 1907'de Simyonoğlu Fabrikası adıyla kurulan tesis, 1920'lerde Milli Mensucat adını aldı ve 2000 yılına kadar üretim yaptı. Bugün Adana Müze Kompleksi olarak hizmet veriyor. 1939'da Türk Nebati Yağlar Fabrikası üretime başladı, 1940'ta da Çukobirlik kuruldu. Bu iki adımla pamuğa dayalı sanayi ve kooperatifçilik güç kazandı.

Sanayi atılımı ve kurumsallaşma (1940–1975)
Bu dönemde Adana, tekstil ve gıda başta olmak üzere tarıma dayalı sanayide Marmara Bölgesi ile birlikte öne çıktı.

  • Finans: Akbank 1948'de Adana’da, Aksigorta 1960'ta Adana ve İstanbul’da kuruldu.
  • Tekstil: BOSSA, Paksoy ve Güney Sanayi 1951'de kuruldu.
  • Enerji: Seyhan Barajı ve Hidroelektrik Santrali 1956'da enerji üretmeye başladı.
  • Yeni sektörler: Çukurova Çimento (1954), SASA (1966) ve TEMSA (1968) ile çimento, sentetik elyaf ve makine-teçhizat yatırımları geldi.
  • Kurumlar: Adana Sanayi Odası 1966'da 161 işletmenin katılımıyla kuruldu. 1967'de kurulan Hacı Ömer Sabancı Holding, 1974'e kadar Adana’dan yönetildi. Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi 1973'te kuruldu.

 

Çeşitlenme dönemi (1980 sonrası)
1980'lerde pamuğun il ekonomisindeki belirleyici rolü azaldı. Tarımda narenciye, mısır, soya, yer fıstığı ve seracılık öne çıktı. Bugün Türkiye’deki soya ve yer fıstığı üretiminin yarıdan fazlası Adana’dan sağlanıyor. Sanayide de tekstilin yanında kimya, plastik, gıda ve otomotiv güç kazandı. TEMSA 1987'de ilk otobüsünü üretti.

 

Bugün ve gelecek
Ticaretin, tarımın ve tekstilin başkenti olarak bilinen Adana, bugün Türkiye’nin 9. büyük ekonomisidir. İSO’nun ilk 1.000 büyük sanayi kuruluşu arasında 31 adet Adana firması ve 64 tane Adana Sanayi Odası üyesi yer alıyor. Yaklaşık 20.400 hektarlık mevcut ve yeni sanayi alanları, Yumurtalık–Ceyhan aksındaki enerji, petrokimya ve liman yatırımlarıyla birlikte kentin yeni sanayi dönemini şekillendiriyor. Üniversiteleri, şehir hastanesi ve Adana ile Mersin’e hizmet veren Çukurova Uluslararası Havalimanı’yla bölgenin önemli bir merkezidir. Altın Koza Film Festivali, Adana Lezzet Festivali ve Portakal Çiçeği Karnavalı ile de kültürel açıdan en canlı kentlerden biridir.